PFAS สารเคมีตกค้างในเสื้อผ้า เช็กมาตรฐานก่อนสั่งผลิต

PFAS หรือ “สารเคมีตลอดกาล” (forever chemicals) คือกลุ่มสารเคมีสังเคราะห์ที่ใช้เคลือบเสื้อผ้าให้กันน้ำ กันคราบ และย่อยสลายได้ยากมากจนสะสมในร่างกายและสิ่งแวดล้อม ปี 2026 เรื่องนี้ไม่ใช่แค่ประเด็นสิ่งแวดล้อมไกลตัวอีกต่อไป เพราะแคลิฟอร์เนีย นิวยอร์ก และสหภาพยุโรปเริ่มออกกฎห้าม PFAS ในสิ่งทอแล้ว ใครที่ทำแบรนด์เสื้อหรือสั่งผลิตเสื้อจึงควรเข้าใจว่า PFAS คืออะไร อยู่ตรงไหนในเสื้อผ้า และจะเลือกผ้าให้ปลอดภัยและขายต่างประเทศได้อย่างไร บทความนี้สรุปให้ครบในที่เดียว

PFAS คืออะไร ทำไมเรียกว่าสารเคมีตลอดกาล

PFAS (per- and polyfluoroalkyl substances) คือกลุ่มสารเคมีสังเคราะห์ที่มีมากกว่า 10,000 ชนิด จุดเด่นคือพันธะคาร์บอน-ฟลูออรีนที่แข็งแรงมาก ทำให้ทนความร้อน ทนน้ำ ทนน้ำมัน แต่ก็แลกมาด้วยการย่อยสลายในธรรมชาติที่ช้ามากจนแทบไม่สลาย จึงได้ฉายาว่า “สารเคมีตลอดกาล”

ในอุตสาหกรรมเสื้อผ้า PFAS มักถูกใช้เป็นสารเคลือบเพื่อ:

• กันน้ำ (water-repellent) ในเสื้อกันฝน เสื้อแจ็คเก็ตกลางแจ้ง
• กันคราบและกันเปื้อน (stain-resistant) ในผ้าที่เคลมว่าเช็ดออกง่าย
• กันน้ำมันในชุดทำงานบางประเภท

นั่นแปลว่า ความเสี่ยง PFAS สูงในผ้าฟังก์ชันกันน้ำกันคราบ มากกว่าเสื้อยืดคอตตอนพื้นฐานทั่วไป

ทำไมโลกถึงเริ่มแบน PFAS ในเสื้อผ้า

หน่วยงานด้านสุขภาพและสิ่งแวดล้อมหลายประเทศกังวลว่า PFAS สะสมในร่างกายและเชื่อมโยงกับปัญหาสุขภาพ จึงทยอยออกกฎควบคุม ที่สำคัญต่อแบรนด์เสื้อมีดังนี้

แคลิฟอร์เนีย — กฎหมาย AB 1817

รัฐแคลิฟอร์เนียออกกฎหมาย AB 1817 (Safer Clothes and Textiles Act) ลงนามเมื่อ 30 กันยายน 2022 ห้ามผลิต จำหน่าย หรือเสนอขายสิ่งทอใหม่ที่มี PFAS ในรัฐ มีผลตั้งแต่ 1 มกราคม 2025 โดยมีรายละเอียดสำคัญ:

• ค่าจำกัด ฟลูออรีนอินทรีย์รวม 100 ppm ตั้งแต่ปี 2025 และจะลดเหลือ 50 ppm ในปี 2027
• ครอบคลุมเสื้อผ้า กระเป๋า เป้ ผ้าม่าน เครื่องนอน ผ้าเช็ดตัว และอื่น ๆ
• ผู้ผลิตต้องออกใบรับรองว่าสินค้าไม่มี PFAS ที่ถูกควบคุม
• เสื้อผ้ากลางแจ้งสำหรับสภาพเปียกรุนแรงได้รับการผ่อนผันถึงปี 2028 แต่ต้องติดป้าย “Made with PFAS chemicals”

นิวยอร์กออกกฎห้าม PFAS ในเสื้อผ้าในลักษณะคล้ายกัน มีผลตั้งแต่ 1 มกราคม 2025 เช่นกัน

สหภาพยุโรป — ข้อเสนอจำกัด PFAS ภายใต้ REACH

กลุ่มประเทศเดนมาร์ก เยอรมนี เนเธอร์แลนด์ นอร์เวย์ และสวีเดน เสนอข้อจำกัด PFAS กว่า 10,000 ชนิดภายใต้กฎหมายเคมี REACH ยื่นครั้งแรกเมื่อมกราคม 2023 และ ECHA เผยแพร่ข้อเสนอฉบับปรับปรุงเมื่อ 20 สิงหาคม 2025 โดยตั้งเป้าประเมินทางวิทยาศาสตร์ให้เสร็จภายในสิ้นปี 2026 ขอบเขตการประเมินครอบคลุมถึงสิ่งทอทางเทคนิคด้วย

สำหรับแบรนด์ไทยที่อยากส่งออกหรือขายให้ลูกค้าต่างชาติ การมีผ้าที่ผ่านมาตรฐานสากลตั้งแต่ต้นจะช่วยให้ไม่ต้องตามแก้ทีหลัง

OEKO-TEX กับการแบน PFAS — มาตรฐานที่ใช้เช็กได้จริง

ข่าวดีคือมาตรฐานสิ่งทอที่ใช้กันแพร่หลายอย่าง OEKO-TEX เดินหน้าแบน PFAS ไปก่อนกฎหมายหลายฉบับแล้ว:

• OEKO-TEX ประกาศ แบน PFAS/PFC ทั่วไป ในมาตรฐาน STANDARD 100, LEATHER STANDARD และ ECO PASSPORT มีผลตั้งแต่ไตรมาสแรกปี 2023
• เปลี่ยนวิธีทดสอบมาใช้ค่า ฟลูออรีนรวม (total fluorine) ที่ 100 mg/kg ตั้งแต่ 1 มกราคม 2024
• และลดค่าจำกัดลงเหลือ 50 ppm ในปี 2026 เพื่อให้สอดคล้องกับกฎหมายแคลิฟอร์เนีย

ข้อควรเข้าใจ: ใบรับรอง OEKO-TEX STANDARD 100 หมายความว่าสินค้า ผ่านการทดสอบ สารอันตรายตามรายการ แต่ไม่ได้รับรองคำว่า “ปลอด PFAS 100%” โดยตรง อย่างไรก็ตามเมื่อ PFAS อยู่ในรายการห้าม การมีใบรับรองนี้จึงเป็นหลักประกันที่ดีกว่าการเชื่อคำโฆษณาลอย ๆ

แบรนด์เสื้อไทยควรทำอย่างไร

1. แยกประเภทผ้าตามความเสี่ยง — เสื้อยืดคอตตอนพื้นฐานเสี่ยงต่ำ ส่วนผ้ากันน้ำกันคราบเสี่ยงสูง ให้ใส่ใจเป็นพิเศษกับผ้าฟังก์ชัน
2. ขอใบรับรองจากซัพพลายเออร์ผ้า — ขอเอกสาร OEKO-TEX STANDARD 100 หรือมาตรฐานเทียบเท่า ก่อนสั่งล็อตใหญ่
3. ระวังคำเคลม “กันคราบ/กันน้ำ” ราคาถูก — สารเคลือบกันคราบบางชนิดคือ PFAS ถ้าจะใช้คุณสมบัตินี้ ให้ถามว่าใช้สารเคลือบปลอด PFAS หรือไม่
4. เลือกโรงงานที่เข้าใจมาตรฐาน — โรงงานที่คุมแหล่งผ้าและเอกสารได้ ช่วยลดความเสี่ยงเรื่องสารตกค้างและการส่งออก

หากสนใจแนวทางผ้าที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง อ่านต่อได้ที่ เสื้อยืดผ้ารักษ์โลก เลือกผ้ารีไซเคิลและมาตรฐานให้ถูก และถ้าอยากเข้าใจพื้นฐานเนื้อผ้าก่อนเลือก ดูที่ ผ้าคอตตอนมีกี่เกรด ส่วนเรื่องคุณภาพการย้อมและการฟิกซ์สีที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการเคมี อ่านได้ที่ เสื้อสีตก สกรีนลอก เกิดจากอะไร

สรุป

PFAS หรือสารเคมีตกค้างในเสื้อผ้ากำลังกลายเป็นเรื่องที่กฎหมายทั่วโลกจับตา ตั้งแต่แคลิฟอร์เนียและนิวยอร์กที่ห้ามแล้วตั้งแต่ปี 2025 ไปจนถึง EU ที่กำลังเดินหน้าจำกัดภายใต้ REACH ส่วนมาตรฐาน OEKO-TEX ก็แบน PFAS มาตั้งแต่ปี 2023 และเข้มขึ้นเรื่อย ๆ สำหรับแบรนด์เสื้อไทย ทางที่ปลอดภัยคือเลือกผ้าที่มีใบรับรอง ระวังผ้าเคลือบกันคราบกันน้ำราคาถูก และทำงานกับโรงงานที่เข้าใจมาตรฐาน

อยากสั่งผลิตเสื้อด้วยผ้าที่ตรวจสอบที่มาได้และพร้อมต่อยอดสู่ตลาดที่ใส่ใจความปลอดภัย — ปรึกษาทีมงาน Thana Plus 153 เราช่วยแนะนำผ้าและเอกสารมาตรฐานให้ตรงกับเป้าหมายแบรนด์ของคุณ

แหล่งอ้างอิง

• New York and California: Bans on PFAS in Textiles and Apparel Begin January 1, 2025 — Morgan Lewis
• Bill Text — AB-1817 Product safety: textile articles: PFAS (California Legislature)
• Fashion Industry Beware—PFAS Bans on Apparel Effective January 1, 2025 — Venable LLP
• OEKO-TEX New regulations 2023 press release
• New Testing Requirements for PFAS under OEKO-TEX STANDARD 100 — Testex
• ECHA publishes updated PFAS restriction proposal — ECHA